Słoń a sprawa birmańska. O „Podróży do Burmy” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. Ex Oriente

Gustaw Herling-Grudziński odwiedził Birmę w 1952 roku, a potem napisał Podróż do Burmy. Niestety, dziennik ten przeszedł bez echa i został zapomniany. Michał Lubina chce go przywrócić do życia. W tym celu przeprowadza swoiste naukowe śledztwo dotyczące osób, z którymi spotkał się pisarz, i miejsc, do których zawitał. Docierając do źródeł, w tym birmańskojęzycznych, Lubina weryfikuje dotychczasowy stan wiedzy, odkrywa nowe fakty, a także sprawdza, jak Herling był postrzegany w Birmie. Korzysta przy tym z teorii postkolonialnej, by pokazać, że dziennik birmański jest dziełem skomplikowanym i niejednoznacznym. Robi to bez dogmatyzmu, z humorem i życzliwą uszczypliwością. Naukowa rzetelność i erudycja łączą się tu ze stylem niemal literackim, tworząc narrację zarazem cenną merytorycznie i wciągającą.

Wartość poznawcza tej oryginalnej pracy jest ogromna – nie tylko przez stosowanie licznych i bogatych w treści przypisów oraz odniesień, ale także dzięki znajomości dawnych i współczesnych birmańskich realiów. Mamy tu brawurowy popis wiedzy i jedyną w swoim rodzaju „dekonstrukcję” merytoryczną oraz kulturowo-cywilizacyjną pracy wybitnego polskiego pisarza, zmagającego się (…) z obcymi mu realiami. (…) Nikt inny w Polsce z takim znawstwem, a także merytoryczną i językową brawurą nie mógłby dokonać niczego podobnego.

Z recenzji prof. dra hab. Bogdana Góralczyka

Lubina potrafi zwięźle i komunikatywnie, a często też bardzo dowcipnie przedstawić węzłowe problemy historyczno-polityczne Birmy z wyjątkowym wyczuciem, a przede wszystkim z imponującą wiedzą (…). Publikacja ta jest smacznym kąskiem wydawniczym dla licznych grup odbiorców. Jej umiejętna kompozycja, polegająca na włączeniu w porządek opisu podróży pisarza dodatkowego, mocno sceptycznego i niewidzialnego towarzysza, a zarazem krytycznego komentatora, pozwoliła dotknąć tu kilku różnych obszarów jednocześnie. (…) Lubina napisał książkę bardzo potrzebną. I bardzo udaną.

Z recenzji dra hab. Piotra Łuszczykiewicza, prof. UAM

Michał Lubina – birmanista, politolog i kulturoznawca. Profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego w Instytucie Bliskiego i Dalekiego Wschodu, profesor wizytujący między innymi na uczelniach w Bangkoku (2018), Tajpej (2022) i Tokio (2024), dyrektor Instytutu Sejonga UJ (2016–2017). Autor jedenastu książek, w tym siedmiu o Birmie: między innymi pierwszej w Polsce historii tego kraju (Birma, Trio, 2014), jedynej polskiej biografii pokojowej noblistki Aung San Suu Kyi (Pani Birmy, PWN, 2015), jej najnowszej międzynarodowej biografii politycznej (A Hybrid Politician, Routledge, 2020) oraz monografii poświęconej myśli politycznej Suu Kyi, przetłumaczonej na birmański i wydanej w Rangunie w 2020 roku. Mjanmę (Birmę) odwiedził szesnastokrotnie.